มนต์เสน่ห์ “ทะเลบัวแดง” กุมภวาปี : ทะเลสีชมพูแห่งอีสานที่โลกต้องตะลึง
หากจะพูดถึงสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่กลายเป็น “Unseen Thailand” และเคยติดอันดับ 1 ใน 10 ทะเลสาบที่แปลกที่สุดในโลกโดยสำนักข่าว CNN แน่นอนว่าชื่อของ “ทะเลบัวแดง” ณ อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี ต้องทะยานขึ้นมาเป็นอันดับต้นๆ ทุ่งดอกไม้กินพื้นที่กว่า 22,500 ไร่แห่งนี้ ไม่ใช่เพียงแค่บึงน้ำธรรมดา แต่เป็นระบบนิเวศที่เปี่ยมไปด้วยชีวิตชีวาและเรื่องราวทางวัฒนธรรม และนี่ก็เป็นที่มาของคำว่า มนต์เสน่ห์ “ทะเลบัวแดง” กุมภวาปี : ทะเลสีชมพูแห่งอีสานที่โลกต้องตะลึง
การเดินทางสู่หัวใจของหนองหาน
การเดินทางมาที่นี่สะดวกสบายมาก หากคุณบินมาลงที่ตัวเมืองอุดรธานี การเช่ารถขับหรือเหมาแท็กซี่ใช้เวลาเพียง 45-60 นาที ก็จะถึง ท่าเรือบ้านเดียม ซึ่งเป็นท่าเรือหลักที่นักท่องเที่ยวนิยมที่สุด
ตัวเลือกเรือนำเที่ยว:
-
เรือหางยาว (เรือเล็ก): นั่งได้ 2-3 คน เหมาะสำหรับคู่รักหรือช่างภาพที่ต้องการความคล่องตัวและใกล้ชิดผิวน้ำ (ราคาประมาณ 300 บาท/ลำ)
-
เรือนำเที่ยวลำใหญ่: มีหลังคากันแดด นั่งได้ 6-10 คน เหมาะสำหรับกลุ่มครอบครัวหรือเพื่อนฝูง (ราคาประมาณ 500 บาท/ลำ)
การล่องเรือจะใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง โดยคนขับเรือ (ซึ่งมักจะเป็นชาวบ้านในพื้นที่) จะพาเราลัดเลาะไปตาม “ร่องน้ำ” ที่ถูกจัดเตรียมไว้ เพื่อไม่ให้เรือไปทับถมต้นบัว
ส่วนรอบนี้เรามาเที่ยวคนเดียว ก็แนะนำสำหรับคนที่มาคนเดียว เป็นเรือเล็ก แต่ต้องรีบมาหน่อยนะครับ เพราะเรือเล็กจะมีน้อยและจะหมดไวมาก ถ้ามาไม่ทันเรือหมด อาจจะต้องจ่ายค่าเรือที่แพงกว่าปกติด้วยการใช้บริการเรือใหญ่แทน (แนะนำให้มาก่อน 6 โมงเช้า)
ความเป็นมาของ “ทะเลบัวแดง” หรือที่รู้จักกันในชื่อทางการว่า “หนองหานกุมภวาปี” นั้นมีความน่าสนใจทั้งในแง่ของตำนานพื้นบ้าน ระบบนิเวศ และการพัฒนาจากแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรสู่แหล่งท่องเที่ยวระดับโลกครับ
นี่คือเรื่องราวความเป็นมาที่รวบรวมทั้งประวัติศาสตร์และตำนานไว้ด้วยกัน:
1. ตำนานรักอมตะ: “ผาแดง นางไอ่”
ในเชิงวัฒนธรรม ชาวบ้านเชื่อว่าหนองหานแห่งนี้คือสถานที่ที่ปรากฏในตำนาน “ผาแดง นางไอ่” ซึ่งเป็นเรื่องราวความรักสามเส้าที่จบลงด้วยโศกนาฏกรรม
-
จุดเริ่มต้น: ท้าวพังคี (ลูกชายพญานาค) แปลงกายเป็น “กระรอกเผือก” เพื่อมาแอบดูความงามของนางไอ่คำ แต่ถูกนายพรานยิงตาย
-
จุดจบ: เนื้อกระรอกถูกนำไปแบ่งกินกันทั้งเมือง พญานาคโกรธแค้นจึงบันดาลให้เกิดแผ่นดินถล่มจนกลายเป็นบึงน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งชาวบ้านเชื่อว่าบึงนั้นก็คือ หนองหานกุมภวาปี ในปัจจุบันนั่นเองครับ
2. ระบบนิเวศที่อุดมสมบูรณ์ (หนองหานกุมภวาปี)
ในเชิงภูมิศาสตร์ ทะเลบัวแดงคือส่วนหนึ่งของ หนองหานกุมภวาปี ซึ่งเป็นบึงน้ำจืดธรรมชาติขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 ของภาคอีสาน (รองจากหนองหาน จ.สกลนคร)
-
พื้นที่: ครอบคลุมพื้นที่กว่า 22,500 ไร่ ในหลายตำบลของอำเภอกุมภวาปี ประจักษ์ศิลปาคม และกู่แก้ว
-
ความสำคัญ: เป็นแหล่งน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนในพื้นที่ ทั้งในด้านการประมงน้ำจืดและการเกษตร และยังเป็นระบบนิเวศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมาก มีนกท้องถิ่นและนกอพยพอาศัยอยู่หลายร้อยชนิด
3. จาก “บึงน้ำหน้าบ้าน” สู่ “Unseen Thailand”
แต่เดิมบัวแดง (บัวสาย) ขึ้นเองตามธรรมชาติอยู่แล้ว แต่ความโด่งดังระดับโลกเพิ่งจะเกิดขึ้นเมื่อไม่กี่สิบปีที่ผ่านมา
-
การค้นพบโดยนักท่องเที่ยว: ในช่วงปี พ.ศ. 2547-2548 เริ่มมีภาพถ่ายความงามของบัวแดงที่บานสะพรั่งเต็มท้องน้ำเผยแพร่ออกไป ทำให้คนเริ่มรู้จักมากขึ้น
-
การบริหารจัดการโดยชุมชน: ชาวบ้านบ้านเดียม (ท่าเรือหลัก) ได้ร่วมกันจัดตั้งกลุ่มเรือนำเที่ยวและวางกฎระเบียบเพื่อรักษาธรรมชาติ ไม่ให้เรือเข้าไปทำลายกอบัว ทำให้บัวแดงบานหนาแน่นขึ้นในทุกๆ ปี
-
ก้าวสู่ระดับโลก: ในปี ค.ศ. 2014 สำนักข่าว CNN ได้จัดอันดับให้ทะเลบัวแดงเป็น 1 ใน 10 ทะเลสาบที่แปลกที่สุดในโลก (World’s Strangest Lakes) ทำให้ที่นี่กลายเป็นจุดหมายปลายทางของนักเดินทางทั่วโลกนับแต่นั้นมา
4. ทำไมต้องเป็น “บัวแดง”?
หลายคนสงสัยว่าทำไมที่นี่ถึงมีแต่บัวแดง (บัวสาย)
-
เนื่องจากลักษณะดินก้นบึงและระดับน้ำที่พอเหมาะ (ไม่ลึกจนเกินไป) ส่งผลให้บัวสายสายพันธุ์ท้องถิ่นเจริญเติบโตได้ดีกว่าพืชชนิดอื่น
-
ชาวบ้านในพื้นที่ช่วยกันดูแลอนุรักษ์ โดยเฉพาะการไม่ทำประมงในช่วงที่บัวกำลังเติบโต ทำให้วงจรชีวิตของบัวแดงสมบูรณ์และบานสะพรั่งพร้อมกันในช่วงฤดูหนาวครับ
-
-
ท่าเรือบ้านเดียมมีการบริการจัดการที่ดีพอสมควร เพราะเป็นท่าเรือที่ทำการท่องเที่ยวเป็นที่แรกเลยก็ว่าได้ จะมีห้องน้ำและที่พักนั่งรอเรือหลังจากที่ซื้อตั๋วเรือแล้ว ไว้คอยบริการนักท่องเที่ยว ถือว่าสะดวกสบายมากๆ
ทันทีที่เรือเริ่มดับเครื่องและปล่อยให้เราลอยลำอยู่กลางดงบัว สิ่งแรกที่คุณจะสัมผัสได้คือ “ความเงียบที่ทรงพลัง” มีเพียงเสียงนกกระยางนกอีโก้งที่บินว่อนหาอาหาร และเสียงกระเพื่อมของน้ำเบาๆ
เกร็ดน่ารู้: ชื่อ “กุมภวาปี” มาจากคำว่า กุมภ (หม้อ) + วาปี (น้ำ/บ่อ) ซึ่งสื่อถึงพื้นที่ที่มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์นั่นเอง
ระบบนิเวศของ “ทะเลบัวแดง” หรือ หนองหานกุมภวาปี เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมากครับ ที่นี่ไม่ได้มีแค่ดอกบัวที่สวยงาม แต่ยังเป็นบ้านของสัตว์นานาชนิด โดยเฉพาะกลุ่มนกและสัตว์น้ำ ซึ่งแบ่งออกได้ดังนี้ครับ:
1. กลุ่มวิหค (นก) – พระเอกของท้องน้ำ
หนองหานกุมภวาปีถือเป็นจุดดูนกที่สำคัญระดับประเทศ มีทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพหนีหนาวจากไซบีเรียและจีนมากกว่า 100 ชนิด:
-
นกพริก: นกขนาดเล็กที่มีนิ้วเท้ายาวมาก ทำให้สามารถเดินบนใบโบบัวได้อย่างคล่องแคล่วเพื่อหาแมลงกิน
-
นกอีโก้ง: นกที่มีสีน้ำเงินม่วงสดใสและปากสีแดง มักพบเห็นได้ง่ายตามกอพืชน้ำ
-
นกยาง: ทั้งนกยางโทนและนกยางเปีย ที่คอยยืนนิ่งๆ จ้องจับปลาตามริมฝั่ง
-
นกเป็ดน้ำ: เช่น เป็ดแดง และเป็ดคับแค ที่มักจะลอยลำอยู่เป็นฝูงใหญ่ในช่วงฤดูหนาว
-
นกเหยี่ยว: มีเหยี่ยวหลายชนิดที่บินวนอยู่เหนือท้องน้ำเพื่อล่าเหยื่อ เช่น เหยี่ยวแดง
2. กลุ่มมัจฉา (ปลา) – หัวใจของระบบเศรษฐกิจชุมชน
เนื่องจากเป็นบึงน้ำจืดขนาดใหญ่และมีออกซิเจนเพียงพอ จึงเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของปลาไทยแท้ๆ มากมาย:
-
ปลาเศรษฐกิจ: เช่น ปลาช่อน, ปลาดุก, ปลาหมอ, ปลาตะเพียน และปลากระดี่ ซึ่งชาวบ้านมักนำมาทำเป็นปลาเผาหรือปลาร้าเลื่องชื่อ
-
ปลาขนาดเล็ก: เช่น ปลาซิวและปลาหัวตะกั่ว ที่เป็นอาหารหลักของเหล่านกน้ำ
3. กลุ่มสัตว์น้ำอื่นๆ (Invertebrates)
สัตว์เหล่านี้เป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของน้ำ:
-
กุ้งฝอย: มักนำมาทำเมนู “กุ้งเต้น” หรือ “กุ้งจ่อม” ที่ขึ้นชื่อของอุดรธานี
-
หอย: มีทั้งหอยขม และหอยเชอรี่ (ซึ่งนกกระนังมักจะคาบมากิน)
-
ปูนา: อาศัยอยู่ตามขอบบึงและทุ่งนาโดยรอบ
4. สัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
-
งูน้ำ: มีงูหลายชนิดที่ไม่มีพิษ อาศัยอยู่ตามกอหญ้าและบัวเพื่อล่าปลาขนาดเล็ก
-
กบและเขียด: ส่งเสียงร้องระงมในช่วงพลบค่ำ และเป็นอาหารชั้นดีของเหล่านกกระยาง
5. แมลงที่เป็นตัวช่วยผสมเกสร
-
แมลงปอ: คุณจะเห็นแมลงปอสีสันสดใสบินว่อนเหนือดอกบัว ซึ่งเป็นตัวช่วยควบคุมปริมาณยุงและแมลงตัวเล็กๆ
-
ผึ้งและชันโรง: ทำหน้าที่สำคัญในการช่วยผสมเกสรให้ดอกบัวแดงขยายพันธุ์ได้อย่างต่อเนื่อง
ดอกบัวที่นี่ไม่ได้ขึ้นเป็นหย่อมๆ แต่ขึ้นหนาแน่นจนดูเหมือนพรมผืนยักษ์ที่ปูทับผิวน้ำ หากสังเกตดีๆ คุณจะเห็นสายบัวยาวเหยียดที่หยั่งรากลงไปถึงก้นบึงสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของแหล่งน้ำจืดขนาดใหญ่แห่งนี้ สำหรับสาย Content Creator แนะนำให้ใส่เสื้อผ้าสีขาว สีครีม หรือสีตัดกันอย่างสีเหลือง จะทำให้คุณโดดเด่นออกมาจากพื้นหลังสีชมพูได้อย่างน่าอัศจรรย์
ปกติแล้วดอกบัวแดงจะเริ่มบานให้นักท่องเที่ยวได้ชมกันตั้งแต่เดือนพฤษจิกายนยาวไปถึงเดือนมีนาคมกันเลยทีเดียว จะบานเร็วบานช้าก็ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศของปีนั้นด้วย ส่วนเวลาที่เหมาะกับการเที่ยวชมดอกบัวแดงก็ตั้งแต่ 6 โมงเช้า ไปจนถึง 11 โมง จะเป็นเวลาที่สวยงามที่สุด
หลังจากเที่ยมชมทะเลบัวแดงและถ่ายรูปกันแล้ว ขากลับขึ้นฝั่งก็เจอแม่ค้าขายของรออยู่ที่ข้างถนน หลังจากขึ้นจากเรือ อย่าเพิ่งรีบกลับ! บริเวณรอบท่าเรือมีร้านอาหารท้องถิ่นที่เสิร์ฟเมนูจาก “บัว” เช่น ข้าวเหนียวปิ้ง, ส้มตำสายบัว หรือ แกงส้มสายบัวใส่ปลาคัง รสชาติจัดจ้านแบบอีสานแท้ๆ การได้นั่งทานอาหารริมน้ำพร้อมลมพัดเย็นๆ หลังจากทริปล่องเรือ คือการปิดท้ายภาคเช้าที่สมบูรณ์แบบที่สุดเลยหละ
หรือถ้าใครอยากทำบุญไหว้พระ ใกล้ๆกันก็มีวัดบ้านเดียมนะครับ สามารถเดินข้ามสะพานไปได้เลย
ทะเลบัวแดง กุมภวาปี ไม่ใช่แค่จุดเช็คอินเพื่อถ่ายรูปสวยๆ ลงโซเชียลมีเดียเท่านั้น แต่เป็นสถานที่ที่แสดงให้เห็นถึงความมหัศจรรย์ของธรรมชาติที่พึ่งพากับวิถีชุมชนได้อย่างลงตัว มันคือความสงบ ความสดใส และความภูมิใจของชาวอุดรธานีที่อยากให้ทุกคนมาสัมผัสด้วยตาตัวเองสักครั้งในชีวิต
หากหนาวนี้คุณยังไม่มีแพลนไปไหน ลองจองตั๋วมาลงอุดรฯ แล้วปล่อยใจให้ล่องลอยไปกับมวลหมู่ดอกไม้สีชมพูดูครับ แล้วคุณจะเข้าใจว่าทำไมที่นี่ถึงถูกเรียกว่า “ทะเลแห่งความมหัศจรรย์”
ก็จบไปสำหรับทริปเที่ยวทะเลบัวแดง อ.กุมภวาปี จ.อุดรธานี จริงๆแล้วเราก็เป็นคนอุดรฯ นี่แหละ เคยมาที่นี่แล้ว 2-3 ครั้ง แต่ไม่ได้นำรูปความสวยงามมาแบ่งปันให้เพื่อนๆได้ชมกัน ครั้งนี้ถือเป็นโอกาสที่ดีที่ได้นำความอลังการของทะเลบัวแดง อีกหนึ่งแหล่งท่องเที่ยวใน จ.อุดรธานี บ้านเรา มาให้ชมกันครับใครที่มีแพลนจะมาเที่ยว ก็สามารถมาตามแผนที่ google map นี้ได้เลยครับ ทะบัวแดง ท่าเรือบ้านเดียม และเพื่อนๆคนไหนชอบการท่องเที่ยวชมวิว สามารถติดตามเราได้ที่ Facebook page : นักชมวิว แล้วครั้งหน้าเราจะไปเที่ยวที่ไหน อย่างลืมมาติดตามกันนะครับที่เว์ปไซต์ ของเรา www.viewseekerthai.com